“Erkin O’zbekiston” siyosiy muxolifat harakatining YXHT DIIHBning Insoniylik mezonlari bo‘yicha Varshava konferensiyasining beshinchi yalpi majlisidagi ma’ruzasi (Varshava, Polsha, 2026-yil 9-oktabr). Majlis mavzusi: “Qonun ustuvorligi II”, jumladan: Sud hokimiyatining mustaqilligi; Adolatli sudlov huquqi; Qonun ijodkorligining demokratik jarayoni.

Hasanboy Burhanov, “Erkin O‘zbekiston” harakati.

O‘zbekiston sud hokimiyati mustaqilligini, adolatli sud muhokamasi huquqini va samarali yuridik himoyani soʻzsiz ta’minlash boʻyicha xalqaro majburiyatlarni oʻz zimmasiga olgan.

Biroq, amaldagi voqelik buning aksini ko‘rsatmoqda.

2017-yil avgust oyida O‘zbekiston maxsus xizmatlarining asosiy rahbarlaridan biri bo‘lgan general-leytenant Shuhrat G’ulomov umrbod ozodlikdan mahrum etildi. Sud jarayoni yopiq tartibda o‘tkazildi. G’ulomov jismoniy qiynoqlarga duchor qilinmoqda hamda to‘qqiz yildan buyon oila a’zolari va advokatlari bilan uchrashish imkoniyatidan mahrum etilgan.

2019-yilda Davlat xavfsizlik xizmatining sobiq rahbari, general-leytenant Ixtiyor Abdullayev 18 yilga, general-mayor Alisher Ishonxo‘jayev esa 17 yilga ozodlikdan mahrum etildi. Sud jarayonlari yopiq tartibda o‘tkazildi.

2025-yilda Davlat xavfsizlik xizmatining Harbiy aksilrazvedka boshqarmasi xodimi, podpolkovnik Valijon Rahmonov AQSh va BMT foydasiga josuslik qilishda ayblanib, 19 yil muddatga ozodlikdan mahrum etildi. Shu yilning o‘zida O‘zbekiston Xavfsizlik kengashi xodimi, polkovnik Shahzodxon Sultonov ham AQSh foydasiga josuslik qilishda ayblanib, 11 yil muddatga ozodlikdan mahrum etildi.

Ushbu barcha holatlarda bir xil repressiv uslub yaqqol ko‘zga tashlanadi: sud jarayonlarining yopiq tartibda o‘tkazilishi, sudlanuvchilarga hukm nusxalarining berilmasligi, sud qarorlarining noqonuniy ravishda maxfiylashtirilishi va samarali himoyalanish huquqining keskin cheklanishi.

Hokimiyat bunday ishlarni davlat siri bilan oqlaydi. Biroq davlat siri Mirziyoyev rejimi uchun davlat miqyosidagi jinoyatlarni yashirish vositasiga aylangan.

“Erkin O‘zbekiston” harakati Mirziyoyev rejimidan odil sudlovni taqlid tariqasida amalga oshirishni emas, balki o‘z zimmasiga olgan xalqaro majburiyatlarni so‘zsiz bajarishni talab qiladi.

Biz, shuningdek, Xalqaro Qizil Xoch Qo‘mitasini Shuhrat G‘ulomov bilan zudlik bilan uchrashish imkoniyatini ta’minlashga hamda uning sog‘lig‘i holati va saqlash sharoitlarini baholashga chaqiramiz.

Xalqaro hamjamiyatni O‘zbekiston hukumatidan yuqorida ko‘rsatilgan mahbuslarni yakkalab qo‘yishni to‘xtatishni, ularga advokatlari va yaqin qarindoshlari bilan muntazam uchrashish imkoniyatini ta’minlashni, shuningdek, ularning huquqlarini samarali yuridik himoya qilishni kafolatlashni talab qilishga chaqiramiz.

Davlat siri qiynoqlarni, yakkalab qo‘yishni va odil sudlovni rad etishni oqlay olmaydi. Xalqaro majburiyatlar bajarilishi kerak, o‘zboshimchalikni yashirish vositasi sifatida foydalanilmasligi lozim.

E’tiboringiz uchun tashakkur!