“Erkin O’zbekiston” siyosiy muxolifat harakatining YXHT DIIHBning Insoniylik mezonlari bo‘yicha Varshava konferensiyasining to’rtinchi yalpi majlisidagi ma’ruzasi (Varshava, Polsha, 2026-yil 8-oktabr). Majlis mavzusi: “Bag‘rikenglik va kamsitmaslik I”, jumladan, irqchilik, ksenofobiya va kamsitish, antisemitizm, shuningdek, xristianlar, musulmonlar va boshqa din vakillariga nisbatan murosasizlik va kamsitish holatlariga qarshi kurashish masalalari.

Hasanboy Burhanov, “Erkin O’zbekiston” harakati.

Men Varshava konferensiyasi ishtirokchilarining e’tiborini Qoraqalpog‘iston Respublikasining Xo‘jayli tumanidagi ijtimoiy shaharcha aholisi huquqsiz ahvolga solib qo‘yilganiga qaratishga majburman. Nogironligi bo‘lgan shaxslar ushbu muassasa rahbariyatining garoviga aylangan.

Shaharcha direktori Amangul Abdujamilova mahalliy hokimiyat organlarining qo‘llab-quvvatlashidan foydalanib, 20 nafardan ortiq fuqaro nomiga o‘z ehtiyojlari uchun tijorat kreditlarini rasmiylashtirgan. Bunda u ko‘chaga chiqarib yuborish bilan tahdid qilishni ham o‘z ichiga olgan tahdid va shantaj usullaridan foydalangan. Bugungi kunda ushbu kreditlar bo‘yicha to‘lovlar nogironligi bo‘lgan shaxslarning nafaqalaridan ushlab qolinmoqda.

Ayniqsa, 26 yoshli Meyrambek Yesemuratov bilan bog‘liq holat fojialidir. Bizda mavjud ma’lumotlarga ko‘ra, direktor undan muntazam ravishda xuddi shunday kredit rasmiylashtirishni talab qilib kelgan. 2026-yil 8-avgust kuni navbatdagi ko‘chaga chiqarib yuborish tahdidlaridan so‘ng Meyrambek o‘z joniga qasd qilgan.

Biz, shuningdek, adolatga erishishga urinayotgan aholiga nisbatan bosim o‘tkazilayotgani, jumladan, norozilik bildirgan shaxslarni majburan psixiatriya muassasalariga joylashtirish holatlari haqida ham xabarlar olmoqdamiz.

24-iyul kuni shaharchaning ikki nafar yashovchisi — Erkinoy Klicheva va Nargiza Serjanovalar og‘ir kasal, nogironlar aravachasida harakatlanadigan farzandlari bilan birga yordam so‘rab murojaat qilish maqsadida yo‘l-yo‘lakay o‘tayotgan avtomobillarga chiqib, Toshkentga yo‘l olishdi. Poytaxt amaldorlari ularni qabul qilishdi, biroq o‘sha kunning o‘zidayoq ortga qaytarib yuborishdi.

18-sentabr kuni Prezident Mirziyoyevning Qoraqalpog‘istonga tashrifi chog‘ida ayollarning so‘zlariga ko‘ra, politsiya xodimlari ularning Nukusga borish imkoniyatini cheklagan va prezident jo‘nab ketguniga qadar ularni o‘z uylarida ushlab turgan.

Hozirgi vaqtda mahalliy hokimiyat organlari ushbu ijtimoiy shaharchani tugatish, yer va binolarni sotib, hududni tijorat obyektiga aylantirishni rejalashtirmoqda. Buning oqibatida aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlami ko‘chaga chiqarib yuborilishi mumkin.

Qoraqalpog‘iston Respublikasidagi ‘Inson‘ ijtimoiy xizmatlar markazi rahbariyati tomonidan nogironligi bo‘lgan shaxslarning “dangasalar” va “boqimandalar” deb kamsituvchi tarzda ta’riflanishi alohida tashvish uyg‘otmoqda.

Hurmatli hamkasblar, bu shunchaki ijtimoiy muammo emas. Gap nogironligi bo‘lgan insonlarning qadr-qimmati, xavfsizligi va huquqlari haqida bormoqda.

Men YXHT Demokratik institutlar va inson huquqlari bo‘yicha byurosini (DIIHB) Xo‘jayli voqeasini yakuniy hisobotga kiritishga va Toshkentdan jabrlanganlarni himoya qilishni talab qilishga chaqiraman.

O‘zbekiston delegatsiyasiga qo‘yiladigan talablarimiz:

1. Meyrambek Yesemuratovning o‘limi holatlari va ehtimoliy firibgarlik yuzasidan mustaqil tergov o‘tkazish, tergov davomida Amangul Abdujamilovani vaqtincha lavozimidan chetlashtirish.

2. Noqonuniy rasmiylashtirilgan kreditlarni bekor qilish va jabrlanganlarga nisbatan bosim o‘tkazishni to‘xtatish.

3. Nogironligi bo‘lgan shaxslarni kamsitishda aybdor bo‘lgan shaxslarni javobgarlikka tortish.

E’tiboringiz uchun tashakkur!