“Erkin O’zbekiston” siyosiy muxolifat harakatining YXHT DIIHBning Insoniylik mezonlari bo‘yicha Varshava konferensiyasining yettinchi yalpi majlisidagi ma’ruzasi (Varshava, Polsha, 2026-yil 12-oktabr). Majlis mavzusi: “Gumanitar masalalar II”, jumladan: odam savdosiga qarshi kurash; qochqinlar va majburiy ko‘chirilgan shaxslar.

Hasanboy Burhanov, “Erkin O’zbekiston” harakati.

Qochqinlar, majburiy ko‘chirilgan shaxslarni himoya qilish va odam savdosiga qarshi kurash haqida so‘z yuritar ekanmiz, mehnat muhojirlarining zaif holatidan siyosiy maqsadlarda foydalanilishiga e’tibor qaratishimiz lozim.

Rossiya va Turkiyada mehnat qilayotgan Markaziy Osiyo mamlakatlari fuqarolari o‘zboshimchalik bilan hibsga olinishi, ekspluatatsiya, kamsitish va samarali huquqiy himoyadan mahrum etilish xavfiga duch kelmoqda.

Migrantlarga bosim o‘tkazish maqsadida terrorizm va ekstremizmda ayblash holatlari jiddiy xavotir uyg‘otmoqda. Xususan, Rossiyada migrantlarni jinoiy ta’qib qilish bilan tahdid qilgan holda harbiy shartnomalarni imzolashga majburlash holatlari qayd etilmoqda. Turkiyada esa Markaziy Osiyo mamlakatlari fuqarolarining yetarli protsessual kafolatlarsiz hibsga olinishi va deportatsiya qilinishi holatlari alohida e’tibor talab etadi. Bu, ayniqsa, vatanga qaytarish odamlarning ta’qibga uchrashiga olib kelishi mumkin bo‘lgan hollarda nihoyatda xavflidir.

Terrorizmga qarshi kurash o‘zboshimchalik bilan hibsga olish, yuridik yordam ko‘rsatishni rad etish yoki qaytarmaslik tamoyilini buzishni oqlash uchun asos bo‘la olmaydi.

Shu munosabat bilan biz Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotining Demokratik institutlar va inson huquqlari bo‘yicha byurosini mehnat muhojirlarini o‘zboshimchalik bilan hibsga olish, terrorizmga qarshi qonunchilikni suiiste’mol qilish va majburiy deportatsiya qilish xavflari yuzasidan tematik monitoringni boshlashga chaqiramiz. Ushbu tadqiqotning asosiy e’tibori Markaziy Osiyo mamlakatlari fuqarolarining Rossiya Federatsiyasi va Turkiyadagi ahvoliga qaratilishi lozim.

Monitoring natijalariga ko‘ra, biz DIIHBga bunday huquqbuzarliklarning oldini olish va odil sudlovdan foydalanish imkoniyatini ta’minlash bo‘yicha ishtirokchi davlatlarga aniq tavsiyalarni o‘z ichiga olgan ochiq tahliliy ma’ruza tayyorlashni taklif etamiz.

Inson davlatdan yordam so‘rashga qo‘rqadigan sharoitda odam savdosidan himoya qilish mumkin emas. Biz YXHTni tizimli xavf-xatarlarni aniqlash, xalqaro majburiyatlarga rioya etilishiga ko‘maklashish hamda ayniqsa zaif holatdagi shaxslarning himoyasini kuchaytirish uchun o‘zining ekspert salohiyati va vositalaridan foydalanishga chaqiramiz.

Xavfsizlikka inson qadr-qimmati va fundamental huquqlar hisobiga erishilmasligi kerak.

E’tiboringiz uchun rahmat!