11–12-may kunlari Venada, Shveysariyaning YeXHTdagi raisligi ostida “Raqamli davrda fuqarolik makonini himoya qilish” mavzusida insoniy mezonlar bo‘yicha ikkinchi Qo‘shimcha kengash bo‘lib o‘tmoqda. Tadbirda ishtirok etayotgan siyosiy muxolifatchi harakat ushbu bayonotni taqdim etdi.

“Yangi O‘zbekiston” va keng ko‘lamli raqamlashtirish haqidagi jozibador shiorlar ortida mudhish haqiqat yashiringan: Shavkat Mirziyoyev rejimi texnologik taraqqiyotni yoppasiga kuzatish va o‘zgacha fikrlovchilarni bostirishning jazo vositasiga aylantirdi. O‘zbekcha raqamlashtirish — bu fuqarolar uchun servis emas, balki shaxsiy hayotga surbetlarcha bostirib kirish mexanizmidir. Taraqqiyotga xizmat qilishi lozim bo‘lgan texnologiyalar hokimiyat jamiyatni kishanlab turadigan zanjirlarga aylandi.

Yuzni aniqlash tizimlari va sun’iy intellekt (SI) monitoringining joriy etilishi xavfsizlikka hech qanday aloqador emas. Bu — faollarni yakka tartibda ovlash va siyosiy maydonni tozalash uchun barpo etilgan jazo infratuzilmasidir.

Sun’iy intellekt algoritmlari benuqson ishlaydi va fuqarolarning etnik yoki diniy mansubligidan qat’i nazar, so‘z erkinligining har qanday ko‘rinishini yoq qiladi.

Hukumatparast blogerlar hamda fitna va qo‘rquv tarqatuvchi “trollar fabrikasi” armiyasi rejimning bevosita homiyligidan bahramand bo‘lmoqda. Hokimiyatning asosiy maqsadi tartib o‘rnatish emas, balki ma’naviy tushkunlik va qo‘rqitish orqali mutlaq itoatkorlikka erishishdir.

Global texnologik gigantlarning ushbu jarayonlarga sherikligi ayniqsa xavotirlidir. Rejimga yon bosish orqali texnologik korporatsiyalar muxolifatning raqamli makondagi mavjudligini yo‘q qilmoqda. Hatto ustuvor qo‘llab-quvvatlash xizmati uchun haq to‘layotgan tasdiqlangan foydalanuvchilar (Meta Verified) ham o‘z huquqlarini himoya qilish imkoniyatidan mahrum etilgan. To‘lovlarni undirgan holda apellyatsiyalarni e’tiborsiz qoldirish — Meta Platforms, Inc. tomonidan shartnoma majburiyatlarining to‘g‘ridan-to‘g‘ri buzilishi va amalda diktaturaga ko‘maklashishdir.

Ikkinchi yildirki, rejim repressiv apparatning butun kuchini “Erkin O’zbekiston” harakati resurslariga qarshi yo‘naltirib, axborot maydonini tizimli ravishda tozalash bilan shug‘ullanmoqda. Transmilliy ta’qib mexanizmlaridan foydalangan holda, hukumat o‘z jinoyatlarini fosh etuvchi har qanday kontentni raqamli makondan butunlay yo‘q qilishga urinmoqda. Bugungi kunga kelib, yoppasiga berilgan soxta shikoyatlar natijasida harakatning ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalari bloklangan, rasmiy veb-saytga kirish esa O‘zbekiston hududida rasmiylar tomonidan to‘sib qo‘yilgan.

Rejimning yashirin tuzilmalar bilan xalqaro ittifoqi alohida xavf tug‘dirmoqda. Mustaqil resurslarni bloklash uchun rejim xalqaro “BRANDPOL” brendi ostida harakat qiluvchi rossiyalik xakerlarni jalb qilgan holda shantaj va tahdid usullaridan foydalanmoqda. “Erkin O’zbekiston” harakati ushbu tuzilmaning so‘z erkinligiga qilingan hujumlarga bevosita aloqadorligi haqida 2025-yilning dekabr oyida xabar bergan edi. Bugun ushbu taxminlar o‘z tasdig‘ini topdi: ta’qiblar ko‘lami davlat chegaralaridan ancha tashqariga chiqib ketdi.

BIZNING BAYONOTIMIZ

Biz to‘liq mas’uliyat bilan shuni ma’lum qilamizki, raqamli ma’lumotlar faqatgina Mirziyoyevning repressiv apparati manfaatlariga xizmat qilar ekan, O‘zbekistonda erkin axborot makonini shakllantirishning imkoni yo‘q.

So‘z erkinligi nishonga olingan. Kechiktirib bo‘lmaydigan qat’iy xalqaro sanksiyalar joriy etilmas ekan va ikki xil maqsadga mo‘ljallangan texnologiyalar eksporti ustidan qat’iy nazorat o‘rnatilmas ekan, O‘zbekiston mutlaq huquqsizlik hududiga aylanadi.

Diktatura bilan olib boriladigan mazmunsiz muloqotlar vaqti tugadi. Biz xalqaro hamjamiyatni O‘zbekistonda inson huquqlarini himoya qilish bo‘yicha keskin choralar ko‘rishga chaqiramiz. “Raqamli parda” butunlay yopilib, butun bir mamlakatni texnologik qamoqxonaga aylantirib qo‘ymasidan avval, bugun harakat qilishimiz shart.